KOPP-blog: emotionele klucht of emotionele grond?

LAATST KREEG IK VAN EEN KLANT
een hilarisch linkje doorgestuurd; een filmpje van ene Tiffany Jenkins. Ik had nooit van haar gehoord (ze heeft ook maar 4,6 miljoen volgers, daar ben ik er dus niet één van – ik ben geen trendwatcher, ik krijg de zenuwen al bij het idee dat ik al die output die mensen op het net pleuren zou moeten volgen, niet dat ik dat zelf nooit doe overigens, dit filmpje is trouwens al een jaar oud dus ik val meteen door de mand, sputter sputter…), maar gelukkig word ik af en toe door iemand op iets interessants gewezen. Dank je wel, Chantal!

Tiffany acht zichzelf niet erg hoog, en ze ziet kans om dat gegeven om te zetten in een moderne klucht. Een talent op zich, dat ze gemeen heeft met veel artiesten, van stand-up-comedians tot clowns. Grappen maken ten koste van jezelf is een manier om met ellende om te gaan, dat is algemeen bekend. Minder bekend is dat het de ellende niet oplost, maar in stand houdt – het is een vorm van afweer. Het onderliggende trauma wordt niet geïntegreerd zolang je het niet serieus neemt. 

Paradoxaal genoeg geeft Tiffany met dit specifieke filmpje heel goed aan hoe je zo met trauma zou kunnen omgaan dat je het wél integreert. Met andere woorden: dit filmpje is heel nuttig om naar te kijken als je zelf het één en ander aan trauma hebt opgelopen in je geschiedenis. Als je KOPP bent bijvoorbeeld. Je kunt ervan leren wat je beter niet kunt doen, maar het geeft ook een goede aanzet tot een mogelijke oplossing, als je het een beetje ‘omdenkt’ tenminste. 

Tiffany speelt in het filmpje een teamoverleg waarin ze zelf alle rollen vertolkt. Het overleg, onder leiding van Brein, bereidt zich voor op de dag van Tiffany, die op dat moment nog lekker ligt te maffen. Ze roept al haar subs op: Depressivo, Angstige, Vergeetachtige, Nerd, Uitsteller, Verslaafde, Redder, Slapeloze – het hele team moet zich klaarmaken om Tiffany gelijk vanaf het wakker worden zodanig onderuit te halen dat ze de dag zal doorkomen zoals ze dat van zichzelf gewend is – als een psychisch wrak. Vooral de rol van Brein is interessant. Die is namelijk de baas, de kapitein op het schip. 

Geen fijne kapitein, die van Tiffany. Daarom is het filmpje ook zo grappig. Brein lijkt erop uit om haar schip op de klippen te laten lopen. Ze geeft haar matrozen op een effectieve manier aanwijzingen om Tiffany zo labiel mogelijk te maken. Wat ze daarmee in feite probeert, is om Tiffany te beschermen tegen de diepe wateren van de zachtere emotie die – bijvoorbeeld – zou kunnen ontstaan als iemand haar (of zij zichzelf) zo serieus zou nemen dat dat tot verbinding zou leiden. Brrr, verbinding is levensgevaarlijk, met wie dan ook. Daar kan je beter maar flink grappen over maken, dan valt het niet zo op dat je eigenlijk onaanraakbaar bent. Maar deze kapitein is wél effectief, al is de koers die zij kiest niet zo handig. Het is heel nuttig om goed te kijken wat zij daar doet.

Als de koers van je schip (je leven) niet de koers is die je eigenlijk verlangt, is er maar één die dat werkelijk kan corrigeren. Dat is de kapitein (de volwassen versie van jou). Onze afzonderlijke matrozen (subs of innerlijke kinderen) doen vaak erg hun best, maar als ze niet geleid en begrensd worden door een kapitein die het overzicht heeft, raken ze uiteindelijk óf burn-out óf schelden ze iedereen verrot. Ze hebben namelijk allemaal maar een deelbelangetje, en al die deelbelangetjes zijn vaak nog aan elkaar tegengesteld ook. Mijn driejarige matroos (Angst) wil het hele schip meestal dolgraag in een donker gat verstoppen, terwijl mijn zestienjarige (Rebel) juist zit te popelen om te gaan passagieren in de eerste de beste liederlijke haven. Ik bedoel maar. Zonder kapitein kom je daar echt niet uit. 

Helaas trappen veel mensen in de val om zich toch vooral te gaan bezighouden met het ongewenste gedrag van al die matrozen – voor de één zijn er angst- en weerbaarheidstrainingen en voor de ander workshops impulsbeheersing of verslavingsklinieken; de ggz verzuipt onder het gewicht van haar eigen aanbod. Maar het kan echt veel effectiever, zoals Tiffany ons laat zien. Een stevige kapitein die koers zet naar de juiste bestemming, namelijk die van het verlangen, dat is alles wat er nodig is. Onze kapiteins, díe moeten op cursus. Om te leren niet wég te koersen van de diepe wateren, zoals die van Tiffany, maar juist er naartoe. Het ongewenste gedrag van de matrozen heeft ook altijd een kwaliteit in zich en een goede kapitein weet die te vinden. De matrozen gezamenlijk een moeilijke klus laten klaren, er is weinig zo bevredigend en zo goed voor het zelfvertrouwen. Tiffany geeft haar team dan ook een compliment voor de samenwerking. 

Mijn driejarige (Angst) bezweert mij iedere maand om mijn blog alstublieft niet te plaatsen. Straks krijgen we nog haatmail! Ik zet mijn kapitein aan en luister naar Angst, ik stel voor om de blog samen nog eens door te lezen om te checken of er blunders of beledigingen in staan. En ik stel haar gerust; áls er al haatmail zou komen, is zij niet degene die daarmee hoeft te dealen. Daarna bedank ik haar voor haar alertheid. Mijn zestienjarige (Rebel) vindt het allemaal bullshit. Als ik dan per se een blog wil plaatsen moet ik dat vooral maar doen, maar zij wil geen gezeur horen als de hele wereld straks niet datgene gaat doen wat ik zo nodig moet prediken. Ik beloof haar dat ik nog steeds van haar zal houden als ik straks uncool ben en ik bedank haar omdat ze me nederig houdt. Perfectionist (die van mij is een jaar of twaalf, vermoed ik) deed in de eerste alinea al een duit in het zakje: ik haal een kennelijk beroemd iemand aan en ik weet niet eens wie zij is. Je zet ons voor paal hoor! zegt ze, ik heb er maar even een geintje van gemaakt om jouw gezicht te redden. Dank je, Perfectionist. Dat was een perfecte illustratie. We kunnen de blog plaatsen.

De moraal van dit verhaal? Zet je kapitein aan. Train hem of haar. Dat kun je leren, kijk maar naar Tiffany – al maakt die er een emotionele klucht van. Wil jij emotionele grond vinden, geef je kapitein dan de opdracht om je verlangen serieus te nemen.

Naschrift:
Een trailer van Inside Out
Aanrader! Brengt de matrozen goed in beeld.